Vanmiddag was ik te gast bij een presentatie van Luigia Tricase, een promovenda aan de universiteit van Bologna en de Radboud Universiteit. Ze vertelde er over haar onderzoek naar hoe minderheidsgroepen, voor wie 'traditionele sociale media' niet meer volstaan, en die zichzelf organiseren via alternatieve sociale media, in het bijzonder Mastodon.

Het was een erg interessante presentatie. Door gebruik te maken van Mastodon kunnen deze groepen zich organiseren op hun eigen servers. Vanaf deze servers communiceren met elkaar en met gebruikers van andere Mastodon servers, maar ze behouden ook de mogelijkheid om de deur dicht te zetten naar servers waar niet wordt opgetreden tegen racisme, transfobie en andere vormen van digitale bedreigingen.

Haar presentatie gaf ook aanleiding om met haar te spreken over hoe het transparant online uitwisselen van kennis en inzichten kunnen redden.

Want op dit moment worden we gemanipuleerd door netwerken van Meta, X, TikTok en zelfs waar ik dit bericht schrijf: wie bepaalt welke berichten extra aandacht krijgen? Haat en schockering verkoopt meer reclames dan nuance. Het is *de* drijvende kracht die de maatschappij in de armen van de manosphere drijft. Wie bepaalt over welke onderwerpen we niet mogen schrijven? En in sommige gevallen zelfs welke politieke stromingen extra aandacht verdienen? Het is toch te gek voor woorden dat we berichten moeten afsluiten met "klik op de link in de comments" omdat je bericht het anders te slecht doet in de algoritmen? Daarbij zijn de traditionele platforms ook niet toegankelijk. Ze verstoppen berichten achter loginwalls en paywalls, en dringen gebruikers apps op die vol spyware zitten.

We kwamen tot de conclusie dat het belangrijk is dat belangrijke actoren nodig zijn. Die een brede migratie naar transparante, onafhankelijke sociale media, waar wél normale omgangsnormen gelden, kunnen bevorderen.

Dit soort actoren zijn wetenschappers, politici, journalisten en als het even kan beroemdheden met een moreel compas. Ze zijn allemaal te vinden op Mastodon, maar nog niet genoeg om op te kunnen boksen tegen het netwerkeffect en de verslavende algoritmen die mensen richting Instagram, TikTok en X trekken.

Volgens Luigia Tricase zou het helpen als grote organisaties, zoals de Europese Unie, maar ook overheden en universiteiten, open netwerken openlijk steunen in woord en daad. Een advies dat ik van harte onderschrijf.

Dank aan de organisatie van politicologie voor het organiseren, en in het bijzonder Gaard Kets voor het persoonlijk attenderen op deze presentatie vol waardevolle inzichten.